Talimat Yoluyla Bilirkişi Görevlendirmesinde Yeni Dönem

Bilirkişilik Daire Başkanlığı, 12.01.2026 tarihli görüş yazısı

Görüş yazısı uygulamada sık karşılaşılan bir soruya cevap veriyor; kendi bölge listesinde ilgili uzmanlık alanında aktif bilirkişi bulunan mahkeme, başka bir bölge listesinden talimat yoluyla bilirkişi görevlendirebilir mi? Somut olay, başka yargı çevrelerinden gelen ve emekli Sayıştay denetçisi görevlendirilmesini isteyen talimatlar; çoğunda bilirkişi ismi, inceleme kapsamı ve cevaplanacak soru yok.

• Bilirkişi meslek unvanına göre görevlendirilmez; ölçüt, Daire Başkanlığınca belirlenen uzmanlık alanları ve bölge kurulu listeleridir.
• Öncelik mahkemenin kendi bölge listesindedir; 6754 sayılı Kanun m. 12 ve CMK m. 64 bu konuda emredicidir.
• İstinabe hâlinde bilirkişiyi asıl mahkeme bizzat belirler; görev kapsamını ve soruları Yönetmelik m. 51 uyarınca istinabe evrakına açıkça yazar.
• UYAP güncellemesiyle talimat mahkemesinin bilirkişi seçme ve görevlendirme yetkisi kaldırılmıştır.

İki not düşmek gerekiyor. Birincisi, Daire Başkanlığı yargı mercilerine talimat veremeyeceğini hatırlatıyor; ancak UYAP güncellemesi aynı yetkiyi yazılım düzeyinde ortadan kaldırıyor. Yargısal takdirin sınırlarının kanun ya da içtihat yerine sistem tasarımıyla çizilmesi başlı başına tartışılması gereken bir usul meselesi. İkincisi, savunmaya somut bir denetim imkânı doğuyor; talimatla alınan raporlarda asıl mahkemenin bilirkişiyi belirleyip belirlemediği, kapsamı ve soruları yazıp yazmadığı artık sorgulanabilir. Bu unsurların eksikliği, raporun hükme esas alınmasına karşı ciddi bir usul itirazı zeminidir. Vergi kaçakçılığı yargılamalarındaki talimat raporları için bu husus özellikle önemli.