Vergi Davasını Kazansanız da Vergi Dairesi "Yönerge"ye Bakar

Normlar hiyerarşisinin en alt katında, adeta yeraltında çalışan bir belge var; Vergi Daireleri İşlem Yönergesi. Vergi davaları kazanılır, yürütmeler durdurulur, kararlar kesinleşir... Ama iş vergi dairesine geldiğinde çoğu zaman şu cevabı alırsınız; "ilgili işlem için Yönerge kapsamında henüz işlem tesis edemeyiz."

Birçok meslektaşımın varlığından bile haberdar olmadığı bu yönerge, her gün karşımıza çıkan birçok işlemin arkasındaki görünmez eldir. Ne bir kanun, ne bir yönetmelik, ne de bir tebliğ... Ama neredeyse kanunun üzerinde uygulanan bir belge.

Vergi mahkemesi bir yürütmeyi durdurma veya iptal kararı veriyor. İYUK m. 27/4 ve 28 gereğince bu kararların gecikmeksizin, en geç otuz gün içinde uygulanması gerekiyor. Ancak vergi dairesi mahkeme kararından önce kendi yönergesine bakıyor; "iptal kararı geldi, ama işlemi geri almadan önce şu evrakları tamamlamanız gerekiyor." Yani mahkeme kararı değil, yönerge uygulanıyor. İşte burada hukuk devleti ilkesi ile idari işleyiş arasında ciddi bir çatlak oluşuyor.

Yaklaşık üç yüz sayfalık bu metin, işe başlama ve bırakmadan e-yoklamaya, beyanname kabul şartlarından mahkeme kararlarının nasıl uygulanacağına, tecilden ihtiyati hacze kadar adeta bir vergi dairesi ansiklopedisi. Her memurun masasının çekmecesinde bir nüshası olmasa da zihninde bu yönergeye ait bölümler ezberlenmiş durumda. Hukuk devleti bir ideal şato ise de vergi memuru, mahkemenin kılıcını değil yönergenin mızrağını taşıyor.

Peki çözüm ne? Yönergenin kamuoyuyla açık ve şeffaf şekilde paylaşılması, hukuki normlara aykırılık taşıyan hükümlerinin ayıklanması ve yargı kararlarının gecikmeksizin uygulanmasını sağlayacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerekiyor. Çünkü vergi uygulamaları ancak hukukun üstünlüğüyle ilerleyebilir.